Luwr – historia: od twierdzy przez pałac do muzeum

Historia Luwru zaczyna się w 1190 roku od twierdzy nad Sekwaną, trwa przez ponad pięć stuleci, gdy Luwr był pałacem królów Francji, i w 1793 roku, w czasie rewolucji, robi skok w stronę publicznego muzeum. Budowla rosła od tamtej pory bez przerwy: Napoleon III połączył ją z Tuileries w połowie XIX wieku, a w 1989 roku projekt Grand Louvre dał jej szklaną piramidę, która dziś jest głównym wejściem.

Skąd nazwa Luwr?

Nikt nie wie tego na pewno. Najczęściej przytaczaną teorię zapisał historyk Henri Sauval (1623–1676), który wiązał nazwę z frankijskim słowem leovar lub leower, „miejsce ufortyfikowane”. To teoria, a nie udowodniony fakt, i istnieją obok niej inne wyjaśnienia. Pewne jest, że nazwa odnosiła się do średniowiecznego zamku na długo przed powstaniem muzeum.

Czym był Luwr, zanim stał się muzeum?

Zanim stał się muzeum, Luwr był twierdzą, a potem rezydencją królewską. Oto kluczowe daty według hasła „Palacio del Louvre” w hiszpańskiej Wikipedii:

• 1190. Filip August każe zbudować twierdzę nad brzegiem Sekwany, by bronić Paryża od zachodu. Był to arsenał obronny, nie dom króla.
• 1358. Karol V zaczyna ją rozbudowywać i zamienia w rezydencję; gromadził tam też zbiory sztuki.
• 1546. Franciszek I zaczyna zastępować średniowieczny donżon renesansowym pałacem projektu Pierre’a Lescota. Zmarł w 1547 roku, a prace zostały w połowie.
• 1564. Katarzyna Medycejska rozpoczyna budowę pałacu Tuileries, na zachód od Luwru.
• 1589–1610. Henryk IV prowadzi „Wielki Projekt” połączenia Luwru i Tuileries Wielką Galerią wzdłuż rzeki.
• 1665–1680. Claude Perrault projektuje kolumnadę wschodniej fasady.
• 1682. Ludwik XIV przenosi dwór do Wersalu i Luwr przestaje być główną rezydencją króla. W XVIII wieku wprowadzają się do niego Akademie.

Resztki fosy i fundamentów twierdzy Filipa Augusta wciąż można zobaczyć na poziomie -1 skrzydła Sully, gdzie muzeum pokazuje, jak pałac rósł wokół średniowiecznego zamku: mapa Luwru ze skrzydłami pomoże Ci je znaleźć.

Kiedy Luwr stał się muzeum?

Luwr stał się muzeum w 1793 roku. Pomysł był starszy: w 1774 roku hrabia d’Angiviller zaczął planować muzeum dla zbiorów królewskich, a w 1791 roku dekret przeznaczył pałac na cele artystyczne i naukowe. W czasie rewolucji dekretem utworzono Muséum central des arts, otwarte dla publiczności w 1793 roku z dawnymi zbiorami Korony.

Co zmieniło się za Napoleona i Napoleona III?

Za Napoleona I muzeum zmieniło nazwę i rozmiary. W 1803 roku przemianowano je na Musée Napoléon i zapełniono dziełami przywiezionymi z kampanii wojennych; jedno z nich, Wesele w Kanie Galilejskiej, wciąż jest w muzeum. Łuk Triumfalny Karuzeli stanął przed Tuileries w latach 1806–1808.

Napoleon III dokończył to, co zaczął Henryk IV. W latach 1852–1857 architekci Louis Visconti i Hector Lefuel zbudowali nowe skrzydła, które wreszcie zamknęły kompleks między Luwrem a Tuileries. Z tego okresu pochodzą salony Drugiego Cesarstwa zwiedzane dziś jako Apartamenty Napoleona III w skrzydle Richelieu: urządzono je dla ministra stanu, nie dla cesarza, i zachowały oryginalny wystrój.

Ukończony kompleks nie przetrwał długo: w 1871 roku, w czasie Komuny Paryskiej, Tuileries spłonęły. Ruiny rozebrano, a teren uprzątnięto w 1882 roku. Dlatego pałac tworzy dziś podkowę otwartą na zachód, w stronę Ogrodu Tuileries.

Kiedy zbudowano piramidę Luwru?

Piramidę otwarto w 1989 roku w ramach projektu Grand Louvre. W 1983 roku prezydent François Mitterrand zaproponował przebudowę pałacu i wyprowadzenie Ministerstwa Finansów, które zajmowało skrzydło Richelieu. Architekt I. M. Pei zaprojektował piramidę Luwru jako centralne wejście, a druga faza projektu zakończyła się w 1993 roku Odwróconą Piramidą.

Od tamtej pory muzeum rozwija się także poza Paryżem: Louvre-Lens otwarto w grudniu 2012 roku, a Louvre Abu Dhabi, które używa nazwy muzeum na mocy umowy podpisanej w 2007 roku, otwarto 8 listopada 2017 roku.

Luwr dziś w liczbach

Według hiszpańskiej Wikipedii pałac zajmuje około 210 000 m², z czego 60 500 m² to sale wystawowe, i pokazuje około 35 000 dzieł. W 2018 roku odnotował 10,2 miliona wizyt, rekord do tamtej pory.

Historia na żywo

Najlepszy sposób, by zrozumieć te osiem stuleci, to przejść przez nie: średniowieczna fosa w skrzydle Sully, sale Drugiego Cesarstwa i Galeria Apollina, której centralny plafon Delacroix namalował w 1851 roku. Bilet normalny kosztuje 22 € dla mieszkańców Europejskiego Obszaru Gospodarczego i 32 € dla pozostałych, a muzeum jest zamknięte we wtorki. Jeśli chcesz, żeby ktoś opowiedział Ci historię budynku sala po sali, porównaj opcje zwiedzania Luwru z przewodnikiem (strona po hiszpańsku); a jeśli jesteś tu pierwszy raz, zacznij od przewodnika po muzeum Luwr.